Όταν ο οικοτουρισμός αποτελεί μονόδρομο
Στα παιδικά μου χρόνια, τα λίγα που ήξερα σχετικά με τις Φιλιππίνες ήταν από σκόρπιες αναφορές στις ειδήσεις και ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ. Από αυτές συμπέρανα ότι πρώτον, εκεί συμβαίναν διάφορα ακραία καιρικά φαινόμενα που δεν πολυκατανοούσα όπως τυφώνες και δεύτερον ότι η ζωή στην νοτιοανατολική ασιατική χώρα ήταν πολύ μα πολύ πιο δύσκολη… Ήμουν ακόμα στο δημοτικό και οι εικόνες με τα ξυπόλητα παιδάκια να ζητιανεύουν στους δρόμους με χτυπήσαν κατακούτελα. Με την αφέλεια και αναισθησία εκείνης της ηλικίας (κάτω των δέκα), αναρωτιόμουν «μα γιατί οι γονείς τους δεν τους παίρνουν ένα ζευγάρι παπούτσια;» μη μπορώντας να διανοηθώ την πιθανότητα ότι ίσως να μην υπάρχουν γονείς ή και να υπήρχαν, να μην είχαν ούτε οι ίδιοι την δυνατότητα να προμηθευτούν τα βασικά.
Η μόνη «διάσημη» Φιλιππινέζα εκείνα τα χρόνια ήταν η Ιμέλντα Μάρκος, σύζυγος του δικτάτορα Μάρκος ( διοίκησε τη χώρα από το 1965 μέχρι το ’86 με την περίοδο από το 72 μέχρι το 81 υπό στρατιωτικό νόμο). Ήταν μία αλά Κρουέλα Ντεβίλ φιγούρα που παρότι πρώτη κυρία σε μία χώρα με μεγάλο μέρος του πληθυσμού οικονομικά εξαθλιωμένο, την χαρακτήριζε επιδειξιομανία, μεγαλομανία και πάθος για είδη πολυτελείας και ακριβές αγορές μόδας . Λέγεται ότι είχε 3.000 ζευγάρια παπούτσια! (τι να σου φτουράρει και η Κάρυ του sex and the city.. ). Υπήρξε πιστεύω μία γκροτέσκα παρουσία και φαινομενικά αμετανόητη ( ζει μέχρι σήμερα ) για την δημόσια αναισθησία της.
Φωτογραφίες της Μάρκος
Στην εφηβεία μου τώρα, στα αθώα και ανέμελα 90’s επαναλαμβανόταν η παρουσία μίας Φιλιππινέζας υπηρέτριας σε πολλές κωμικές σειρές ως μία προσθήκη που ήθελε να θίξει την ξιπασιά και τον νεοπλουτισμό των νεοελλήνων χαρακτήρων αυτών των σίριαλ. Η γυναίκα που την υποδυόταν δεν είχε ποτέ μα ποτέ ρόλο, ούτε καν λίγες ατάκες. Ήταν σαν οι όποιοι συγγραφείς να υπονοούσαν άθελα τους ότι αυτή ήταν εκεί μόνο για να εργάζεται, να βάλει κάποια χρήματα στην άκρη αγνοώντας ηθελημένα τα καπρίτσια ή τις εκρήξεις των Ελλήνων πρωταγωνιστών της εκάστοτε σειράς. Αποτελούσε ουσιαστικά το ανεστραμμένο στερεότυπο του είδους ανθρώπου που εκπροσωπούσε η Μάρκος.
Μετέπειτα φοιτητής παρατήρησα το προξενείο της χώρας στην λεωφόρο Νίκης στην παραλιακή στη Θεσσαλονίκη δίπλα σε ένα μικρό ημιυπόγειο μπαρ που τότε έπαιζε ποπ ροκ μουσική. Οι υπεύθυνοι τοποθετούσαν την τεράστια πανέμορφη σημαία με το έντονο κόκκινο και μπλε και εκείνο το χρυσό αστέρι να ανεμίζει. Αναρωτιόμουν τότε πως και υπάρχει κάτι τέτοιο εδώ. Ελάχιστα ήταν τα ξένα προξενεία στο κέντρο της πόλης. Οι Φιλιππίνες μου φαινόταν εξαιρετικά μακρινές ενώ η ίδια η Θεσσαλονίκη κάθε άλλο παρά κοσμοπολίτικη και πολυ πολιτισμική.
Το 2015 μετακόμισα μόνιμα στην Αγγλία όπου οι Φιλιππινέζοι είναι σαφώς περισσότεροι ( γύρω στους 150.000) με μεγάλο ποσοστό τους να εργάζονται ως νοσοκόμοι στο ταλαίπωρο εθνικό σύστημα υγείας ( NHS ). Είναι ειρωνικό αν όχι δείγμα ύψιστης αχαριστίας ότι τις ελλείψεις του οι γηγενείς Άγγλοι τις αποδίδουν πάντα γκρινιάζοντας στην υποτιθέμενη αυξημένη ζήτηση υπηρεσιών από άλλους ξένους συμπολίτες του, αγνοώντας ηθελημένα το πόσο συχνά ο γιατρός/θεραπευτής/νοσηλευτής που θα τους φροντίσει έχει γεννηθεί εκτός Μεγάλης Βρετανίας.
Στα φαρμακεία όπου δουλεύω στο Λονδίνο ο κόσμος δείχνει απειροελάχιστο σεβασμό στο προσωπικό και συχνά βγάζει τον χειρότερο του εαυτό αλλά εκείνοι ήταν πάντοτε ήπιοι και συγκαταβατικοί στην συμπεριφορά τους. Στις συνδιαλλαγές μου μαζί τους αυτό που κράτησα ήταν ότι η πάντοτε παρούσα ευγένεια τους. Αυτό ομολογώ με έκανε ιδιαίτερα περίεργο για το νησιωτικό σύμπλεγμα από όπου προέρχονταν και δημιούργησε την επιθυμία μέσα μου να οργανώσω ένα ταξίδι εκεί.
Φέτος τον Φεβρουάριο λοιπόν με τους πόντους της Aegean που συσσωρεύτηκαν τα τελευταία χρόνια κλείνω εισητήριο με την singapore airways από Λονδίνο και με την Eva Air, την ταιβανέζικη εταιρία για την επιστροφή ( δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος εξαργυρωσης τους από την απόκτηση τέτοιων εισητηρίων πάντοτε εξωτερικού ). Ομολογώ ότι η πολύωρη πτήση Λονδίνο-Μανίλα με ισοπέδωσε και για τις δύο πρώτες μέρες υπέφερα από έντονο jetlag, υπερκόπωση και ανάστατο ύπνο. Ο ενθουσιασμός μου για την εξερεύνηση παραμένει αμείωτος από τότε που πρωτοπάτησα το πόδι μου στο εσωτερικό αεροπλάνου στα 20 μου αλλά το πέρασμα του χρόνου δεν είναι κάτι το θεωρητικό. Είτε μου αρέσει είτε όχι, ηλικιακά πολλά πράγματα δεν μπορώ να τα κάνω όπως κάποτε
Φτάνουμε το μεσημεράκι της επόμενης στη Μανίλα. Πέρα από μία διανυκτέρευση σε ένα αξιοπρεπές ξενοδοχείο δίπλα στο αεροδρόμιο συν μία βόλτα σε κοντινό εμπορικό κέντρο , δεν κάνουμε κάτι παραπάνω. Είχαμε προ-αποφασίσει ότι η πρωτεύουσα της χώρας δεν θα αποτελέσει παρά ενδιάμεσο σταθμό στο ταξίδι μας. Την επόμενη πετάμε για το νησί Busuanga της νησιωτικής επαρχίας του Palawan. Προσγειωνόμαστε στο μικρό του αεροδρόμιο όπου και βρίσκουμε τον οδηγό που μίσθωσε το κατάλυμα μας για να μας πάει ως εκεί.
Παρατηρούμε το τοπίο καθ οδόν: ημιτροπικό, καταπράσινο και κατάφυτο με μία αχλή από την υγρασία να αναδύεται σταθερά από το έδαφος. Τα αυτοκίνητα στο δρόμο ελάχιστα σε αντίθεση με τα αμέτρητα δίκυκλα, πάνω στα οποία έβλεπες πολυμελής οικογένειες, φαμίλιες ολόκληρες σχεδόν πάντοτε χωρίς κράνη. Αδέσποτα σκυλιά και κοκόρια παντού δίναν έναν καλοδεχούμενο παλμό επαρχίας και απλότητας.
Το airbnb μας βρίσκεται στην περιοχή Coron και είναι μία υπαίθρια κατασκευή χωρίς πόρτες και παράθυρα, μέσα στη φύση την οποία φροντίζει και καθαρίζει μία οικογένεια Φιλιππινέζων που μένει ακριβώς από δίπλα. Χρησιμοποιούμε μικρά καραβάκια για κάποιες βασικές μετακινήσεις μας αλλά προκειμένου να δούμε και κάτι παραπάνω, νοικιάζουμε την πρώτη μέρα ένα παπάκι για 150 πέσος και πηγαίνουμε να φάμε σε μία καντίνα εκεί κοντά. Περνάμε και από ένα μικρό καταρράκτη, τον Concepcion falls όπου παίζανε κάποια παιδιά με τους γονείς να τα επιβλέπουν καθισμένοι εκεί κοντά.
Ο μικρός καταρράκτης Conception
Για την δεύτερη μέρα μας εκεί προγραμματίζουμε ένα από τα προτεινόμενα πλωτά tours στα αξιοθέατα των κοντινών κολπίσκων.
Μία μη αναμενόμενη έκπληξη ήταν ο πρώτος σταθμός αυτού του tour, το σπήλαιο/εθνικό πάρκο puerto princesa στα δυτικά του νησιού Palawan που αποτελεί ταυτόχρονα υπόγειο ποτάμι. Μας δόθηκε κράνος και σωσίβιο γιλέκο πριν εισέλθουμε για λόγους ασφαλείας, λογικό λόγω του στενού γλιστερού περάσματος ανάμεσα σε βράχους και των λίγων απότομων σκαλοπατιών που έπρεπε να κατέβουμε για να φτάσουμε ως εκεί. Ήταν μία υπέροχη ανάπαυλα σε καθαρά κρυστάλλινα νερά τα οποία μοιραστήκαμε με λίγους Γάλλους και Αμερικανούς τουρίστες που που έτυχε να βρίσκονται στο μέρος την ίδια χρονική στιγμή
Πηγαίνουμε στην συνέχεια στην διάσημη λίμνη Kayangan στα νερά της οποίας γινόταν κυριολεκτικά το αδιαχώρητο και ήταν ίσως ο μόνος τόπος όπου ο υπερτουρισμός έκανε ενοχλητικά αισθητή την παρουσία του σε αυτό το ταξίδι . Στη συνέχεια σταματάμε για να κολυμπήσουμε στα twin lagoons και στον coral garden, σημεία του του θαλάσσιου τερέν της περιοχής προικισμένα με φυσικό κάλος υπό και άνω της θαλάσσιας στάθμη. Πολλά τα κοράλια και ο ψαρόκοσμος στο βυθό τους, μεταξύ των οποίων και το πολύ ντροπαλό ψαράκι Nemo που πάντα κρύβεται εντός συγκεκριμένου φυτού , των θαλάσσιων ανεμώνων οι οποίες είναι ήπια δηλητηριώδεις.
Καθώς διανύουμε ακόμα το πρώτα μας 24ωρα σε αυτήν την χώρα το μάτι εξοικειώνεται σταδιακά με τη θέα και τη μεγαλοπρέπεια που χαρακτηρίζει την ακτογραμμή εδώ. Τα διαρκή σκόρπια σύννεφα που αιωρούνται πάνω από τους δραματικούς βράχους θολώνουν κάπως την αίσθηση του χρόνου. Μία όμορφη λεπτομέρεια είναι το πως οι πολυμήχανοι οδηγοί αυτών των πλοιαρίων καταφέρνουν να μετακινούν τους τουρίστες, να μαγειρεύουν το μεσημεριανό τους και των πελατών τους σε πολύ περιορισμένο χώρο πάνω σε μικροσκοπικές ψησταριές, ακόμα να ξεκουράζονται στο ενδιάμεσο έστω και για έναν ολιγόλεπτο υπνάκο ( να πω ότι δεν είδα κανέναν τους με κινητό στο χέρι ).
Το τοπίο σε αυτήν την περιοχή των Φιλιππίνων φέρνει στο νου ένα άλλο διάσημο ορόσημο της Νοτιοανατολικής Ασίας, τον κόλπο του Halong Bay στο Βιετναμ. Η ειδοποιός διαφορά είναι η πολύ έντονη υγρασία που σε κάνει να θέλεις να κολυμπήσεις οπωσδήποτε για να αποδράσεις από αυτή. Τα ρούχα, οι πετσέτες και τα μαγιό μας δεν στέγνωναν ποτέ επιτυχώς και μερικά αποφασίσαμε να τα πετάξουμε πριν συνεχίσουμε στον επόμενο προορισμό.
Την τέταρτη ημέρα πετάμε στο νησί Cebu όπου και κατευθυνόμαστε προς την κοινότητα moalbad στα νοτιοδυτικά του παράλια. Η πτήση μας απογειώνεται τα χαράματα με την μέτρια και κάπως ακριβή cebu pacific air που όμως αποτελούσε την μοναδική επιλογή για να φτάσουμε εκεί την συγκεκριμένη ημερομηνία. Προσγειωνόμαστε στην πόλη και αρχίζουμε το ταξίδι με οδηγό που κανόνισε το ξενοδοχείο για εμάς. Η διαδρομή είναι τρισήμιση ώρες από τις οποίες οι μιάμιση είναι απλά για να βγούμε από το Cebu City που είναι εναλλάξ εντυπωσιακό και καταθλιπτικά φτωχό. Αυτή την εναλλαγή αντιθετικών εικόνων, ειδυλλιακών ακτών και δασών από τη μία και υποβαθμισμένων οικισμών από την άλλη συνεχίζεται μέχρι να προσεγγίσουμε τον τελικό προορισμό μας.
Το ίδιο το Μoalbad έγινε διάσημο χάρη σε δύο τρεις υποθαλάσσιες εμπειρίες που προσφέρονται στους επισκέπτες όπως το κολύμπι με κοπάδια από σαρδέλες και η παρατήρηση θαλάσσιων χελώνων. Η σχετικά ταπεινή του παραλία Panagsama είναι αρκετά ρηχή για τα πρώτα διακόσια μέτρα οπότε και το θαλάσσιο υπόστρωμα γίνεται ξαφνικά πολύ βαθύ και εκεί ακριβώς είναι όπου μοιάζει η φύση να οργιάζει. Στο σημείο αυτό θα συναντήσει κανείς τις αμέτρητες σαρδέλες, σαν ασημένια νομίσματα που κινούνται πάνω σε θαλάσσια ρεύματα όπως και διάφορες σαγηνευτικές χελώνες που έρχονται για να μασήσουν πλαγκτόν στους βράχους.
Sardines run ( φώτο όχι δικές μου)
Ειδικά οι τελευταίες είναι ίσως το πιο γαλήνιο πλάσμα της θάλασσας. Τρώνε μόνο φύκια και δεν πειράζουν κανέναν, απλά γλιστράνε αρμονικά στο νερό. Δυστυχώς η παρατήρηση τους λόγω ακριβώς της παρέμβασης του ανθρώπινου παράγοντα πιθανώς να αφήσει μία πικρή γεύση. Και εξηγούμαι: Ενώ είχαμε ήδη δει κάποιες στις δύο πρώτες εξορμήσεις μας εκεί, καθώς βγαίνουμε την τελευταία μέρα από την πρωινή βουτιά μας αντιλαμβανόμαστε έντονο συνωστισμό λίγα μέτρα πίσω μας. Αρχικά νόμιζα ότι κάτι άσχημο συμβαίνει. Όλοι οι άνθρωποι τριγύρω μας φωνάζουν επειδή κάποιο κύμα έρχεται; ‘Η μήπως κάποιος έπαθε κάτι; Μετά όμως αντιλαμβάνομαι ότι απλά εντόπισαν μία χελώνα εκεί κοντά. Το πρόβλημα δεν το δημιουργούν οι όχι και τόσο καλοί κολυμβητικά Κινέζοι τουρίστες αλλά οι ίδιοι οι εκπαιδευτές που τους τραβάνε προς τα κάτω για να τους βοηθούν να πλησιάσουν το ζώο σε απόσταση αναπνοής, σχεδόν να το αγγίξουν και να πάρουν την πιο ενοχλητική για το αυτό υποθαλάσσια φωτογραφία. Καταλαβαίνουμε ότι κάτι τέτοιο αποτελεί κοινή πρακτική για τους δύτες/τουριστικούς οδηγούς εδώ. Ομολογώ ότι το θέαμα με δυσαρεστεί έντονα.
Όταν από την ικανοποίηση των επιθυμιών του κάθε (συχνά αναίσθητου) επισκέπτη εξαρτάται η επιβίωση σου, πως τους βάζει κανείς αποτελεσματικούς φραγμούς; Σε τέτοιες συνθήκες οι συζητήσεις για την ανάγκη να υπάρχει σεβασμός στα ζώα, στον χώρο τους, στην ύπαρξη τους γενικότερα γίνονται ακόμα πιο δύσκολες.
Το Moalbad μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από το πουθενά για να εξυπηρετήσει τους τουρίστες και τις ανάγκες τους.Τα εστιατόρια για παράδειγμα είναι αποκλειστικά απευθυνόμενα σε δυτικά γούστα, τα μαγαζιά με μασάζ πολυάριθμα με τις υπαλλήλους να επαναλαμβάνουν μηχανικά «massage, massage» στους περαστικούς. Οι καφετέριες σερβίρουν flat white και machiato και δεν υπάρχει ούτε ένας Φιλιππινέζος πελάτης για δείγμα. Παρατηρούμε πάντως ένα σχολείο στην αυλή του οποίου κάθε βράδυ βλέπαμε κάποια εκδήλωση, φολκλορικούς χορούς ή αθλοπαιδείες που αποδείκνυε ότι πέραν του τουριστικού κελύφους, υπάρχει εδώ μία μεγάλη ομάδα ανθρώπων που ενδιαφέρεται για τα κοινά. Κρίνοντας από τις επιχειρήσεις.και υποδομές στην παραλιακή πάντως, τα πάντα είναι μάλλον καινούργιο εγχείρημα και ακόμα υπό διαμόρφωση. Λείπει το λούστρο όχι ότι ήταν απαραίτητο αλλά ίσως και για αυτό να υπάρχει ακόμα αξιόλογη υποθαλάσσια χλωρίδα και πανίδα σε αυτές τις ακτές, επειδή οι τουριστικοί γίγαντες δεν έχουν ακόμα εστιάσει εδώ.
Να πω τέλος ότι υπάρχει τουριστική αστυνομία και αρκετή αστυνομία γενικότερα παρότι οι Φιλιππίνες μοιάζουν το πιο άκακο μέρος στο πλανήτη.
Η παραλία Panagsama
Αν κάποιος θέλει απλά να χαλαρώσει σε μία όμορφη ακτή, η Panagsama αποδεικνύεται υπερβολικά στενή και μόλις μερικά χιλιόμετρα μακριά υπάρχει μία διάσημη εναλλακτική. Αναφέρομαι στην ειδυλλιακή Basdaku beach την οποία μπορεί να προσεγγίσει κανείς εύκολα με tuk tuk με μικρό αντίτιμο.
Basdaku beach
Μία τουριστική δραστηριότητα που φαινόταν εντελώς ρουτινιάρικη online μας μα με τράβηξε στα όρια μου την ημέρα που την πραγματοποιήσαμε ήταν το canyoneering στους καταρράκτες Kawasan στο Badian. Νοικιάζουμε παπάκι και οδηγούμε για μία περίπου ώρα οπότε και φτάνουμε εκεί κατά τις 2 μ.μ . Πραγματοποιούμε ένα tour που ενώ στις μπροσούρες μοιάζει με τουριστική παγίδα άνευ ουσίας, στην πραγματικότητα ήταν κάτι πολύ απαιτητικό και αρκετά τρομακτικό στα άλματα. Έχοντας ως οδηγούς δύο αδέρφια ( 2 από τα 11 μας διευκρίνησε ο ένας τους -» ο πατέρας μου δεν κοιμόταν ποτέ..!» αστειεύτηκε ) ξεκινήσαμε για κάτι που ελπίζω ότι έστω στα βίντεο να διαφαίνεται με πόση αδρεναλίνη και ενθουσιασμό μας γέμισε. Να πω ότι στις τρεις πρώτες βουτιές υπέστη διάφορους μικροτραυματισμούς λόγω άτσαλης προσγείωσης στο νερό. Πολλά εύσημα αξίζουν στους οδηγούς μας στους οποίους δώσαμε τα κινητά μας και πήραν κάποιες καταπληκτικές φωτογραφίες και βίντεο (ούτε να είχαμε απευθυνθεί σε επαγγελματίες διαχειριστές των μίντια).
Οι Φιλιππίνες είναι δημογραφικά μία νέα χώρα, με πολυμελείς οικογένειες με πολλά μικρά παιδιά να παίζουν σε κήπους και πεζούλια. Πολλά από αυτά είναι ξεκάθαρο ότι βιώνουν μία δύσκολη παιδική ηλικία που εμπεριέχει την εργασία ή ακόμα και την επαιτεία και είναι πρώορα ενήμερα για τις δυσκολίες και αδικίες της ζωής. Μία παρέα τέτοιων αγοριών και κοριτσιών, γύρω στα 7-8 χρονών επαίζε σε μία αυλή κοντά στο ξενοδοχείο μας ένα μεσημέρι. Καθώς περνάμε από εκεί σκεφτόμουν αν θα ήταν σωστό να πάρω φωτογραφία με την ογκώδη μηχανή μου, αποθανατίζοντας την ανεμελιά τους. Λες και διάβασε τη σκέψη μου, ξαφνικά ένας πιτσιρικάς από το σύνολο, ο φαινομενικά πιο τσαούσος μας φωνάζει «give me money» και λίγα δευτερόλεπτα μετά «no money no food!» που μας βάζει σε απίστευτη αμηχανία και μας κάνει και να συνειδητοποιήσουμε σε περίπτωση που δεν το είχαμε πάρει χαμπάρι τη προνομιούχα πραγματικότητα από την οποία προερχόμαστε. Έχω μάλιστα την εντύπωση ότι ο ακομπλεξάριστος μπόμπιρας που μας το φώναξε δεν περίμενε δεκάρα από εμάς, δεν μας κοίταξε ούτε δευτερόλεπτο ούτε μας προσέγγισε, απλά συνέχιζε να παίζει καθώς μας τα έλεγε όλα αυτά. Ήθελε να μας βάλει στη θέση μας, εμάς και την αδιάκριτη φωτογραφική αντίληψη μας. Κάποια από τα ίδια παιδιά τα είδαμε και αργότερα να κυκλοφορούνε στην πόλη με καλαθάκια με μικροπράγματα για να πουλήσουνε στους τουρίστες.
Camiguin
Τρίτος σταθμός στο ταξίδι μας, το Camiguin το μικρότερο σε μέγεθος νησί από όσα επισκεφτήκαμε. Επρόκειτο ένα καταπράσινο πανέμορφο τόπο με πολλές κατασκευές σε αρχιτεκτονική κάποιων τοπικών στυλ Bahay Kudo και Bahay na Bato ( μιγμα φιλιππινέζικης και ισπανικής αρχιτεκτονικής ) με κύριο υλικό το ξύλο. Το όλο τοπίο παραπέμπει σε μία ασιατική εκδοχή της Χαβάης δίχως τον αμερικάνικο υλισμό. Γεωγραφικά βρίσκεται αρκετά κοντά στο Μιντανάο το οποίο λόγω ταραχών συνδεδεμένων με αυτονομιστικές τάσεις έχει μείνει εκτός του τουριστικού χάρτη για την πλειοψηφία ( πολλές οι κυβερνήσεις που συστήνουν οι πολίτες τους να αποφεύγουν ταξίδια εκεί για οποιοδήποτε λόγο εκεί). Νοικιάζουμε παπάκι για να το γυρίσουμε. Σε κάποιο σημείο αστυνομικοί μας σταματάνε για τυπικό έλεγχο και όταν μας βλέπουν προφανώς εισαγόμενους, μας ρωτάνε από που είμαστε . Λέω από την Ελλάδα και ο ένας τους μου αποκρίνεται με ενθουσιασμό «Αντετοκούνμπο !..» Είμαι παντελώς αδιάφορος περί μπάσκετ, δεν έχω δει ποτέ αγώνα με τον Γιάννη greek freak αλλά το βρίσκω ως ένα όμορφο παράδοξο πως ο πιο γνωστός Έλληνας αυτή τη στιγμή είναι παιδί νιγηριανών μεταναστών σε μία χώρα με αρκετά θέματα ρατσιστικών νοοτροπιών που μετέτρεψε τη Χρυσή Αυγή τρίτο κόμμα στη βουλή σε πρόσφατη (σκοτεινή) στιγμή της ιστορίας της.
Επισκεπτόμαστε και το Mantingue, μία λιλιπούτεια νησίδα στα δυτικά του Camiguin που αποτελεί εθνικό πάρκο. Πραγματοποιούμε εκεί πολλές βουτιές όπου και αντικρίζουμε τουλάχιστον άλλες τέσσερις χελώνες ( μεταξύ των οποίων και μία μαμά με το μικρό της!) .
Δεν παραλείπουμε να πάμε και στην διάσημη White Island beach, μία λεπτή λωρίδα άμμου με τιρκουάζ νερά και πολύ ενδιαφέρουσα υποθαλάσσια ζωή αν και πολλοί συνταξιδιώτες μοιάζουν να έρχονται εδώ μόνο για φωτογραφίες στο instagram και δεν εισέρχονται στο νερό.
Βρισκόμενοι ήδη αρκετό καιρό σε αυτή τη γωνιά του πλανήτη, έχουμε αντιληφθεί ότι το φαγητό τους αποτελεί μία μάλλον χλιαρή εμπειρία .Στην λαϊκή αγορά του Mambajao, της μικρής πρωτεύουσας του νησιού βρήκαμε πάντως πολλά ωραία γλυκίσματα με βάση το ρύζι τα οποία και τιμήσαμε.
Το Camiguin διαθέτει πολλούς μικρούς καταρράκτες μεταξύ των οποίων και ο πολύ φωτογενής Katiwabasan, ο ψηλότερος του νησιού ( 70 μέτρα ). Αν νοικιάσει κανείς δίκυκλο για να τον προσεγγίσει, θέλει ιδιαίτερη προσοχή στην οδήγηση ειδικά αν ο καιρός δεν είναι καλός. Η βουτιά στα περιορισμένα και αναζωογονητικά κρύα νερά του μας δίνει μία δροσερή αν και κάπως απότομη σφαλιάρα.
Bohol
Κλείνουμε την περιπλάνηση μας στις Φιλιππίνες στη νήσο Bohol.
Πέραν κάποιων πρώτης τάξεως εξωτικών παραλιών, το Bohol είναι διάσημο για κάποια ιδιαίτερα tours που έχουν να κάνουν με την μοναδική του βιοποικιλότητα.
Mεταξύ αυτών (και ίσως το πιο ενδεικτικό ότι η καταστρατήγηση της φύσης χωρίς σκέψη και ευαισθησία οδηγεί σε φιάσκο) ήταν η παρατήρηση πυγολαμπίδων, το επονομαζόμενο fireflies tour στον ποταμό Loboc. Τα tours αυτά πραγματοποιούνται τη νύχτα με κανό καγιάκ ή με μικρά πλοιάρια. Θα ήταν διακαής μου επιθυμία να συνέβαινε αποκλειστικά με τον πρώτο τρόπο και όποιος μπορεί μπορεί μιας και όταν τελικά το πλοίο μας συναντά κάποιο σημείο που συχνάζουν αρκετές πυγολαμπίδες, ο θόρυβος και τα ντεσιμπέλ από της μηχανές του καθώς προσπαθεί να προσαράξει όπως και των υπολοίπων εκεί κοντά που περιμένουν να πάρουν σειρά, καταστρέφει στην ολότητα του την θεωρητική αιθεριότητα της στιγμής. Η συγκεκριμένη «εμπειρία» προσφέρεται μέχρι και σε πλωτά εστιατόρια όπου επισκέπτες περιδρομιάζουν στο μπουφέ μέχρι να βρουν τα δύσμοιρα έντομα. Πολλοί στο δικό μας καραβάκι προσπαθούσαν μέχρι και σέλφι να πάρουν μαζί με τις οικογένειες τους. Η άγρια φύση δεν μπορεί να χωρέσει στα κουτάκια και τις απαιτήσεις του μαζικού τουρισμό. Μετατρέπεται σε καταπιεσμένη φύση, μία υποβάθμιση που απλά προκαλεί θλίψη.
Επισκεφτήκαμε και ένα καταφύγιο προστασίας για τους ταρσιούς, ένα μικροσκοπικό νυχτόβιο θηλαστικό που μοιάζει πάντα τόσο φοβισμένο, έτσι όπως κρατιέται σφιχτά από τα διάφορα κλαδιά με τα τεράστια δάχτυλα του. Από τα πάρκα που υπήρχαν στην περιοχή πήγαμε σε αυτό που είχε τη φήμη ότι τα σέβεται περισσότερο στην πόλη Κορέλλα. Πρόκειται για ένα σπάνιο ζωάκι που αγχώνεται και στεναχωριέται όταν οι άνθρωποι το πλησιάζουν πολύ κοντά ή παράγουν θορύβους μιλώντας δυνατά ή με τις φωτογραφικές μηχανές και τα κινητά τους.
Συχνά νιώθω ότι τα υπόλοιπα είδη του πλανήτη άξιζαν κάτι πολύ καλύτερο από την καταστροφική συμβίωση με το άνθρωπο και (ειλικρινά καταχάρηκα όταν είδα το τέλος του bugonia του Λάνθιμου παρότι το μήνυμα δεν ήταν σαφώς οικολογικό- σαν να ένιωθα ίσως ότι όντως μας αξίζει η εξάλειψη).
Υπάρχουν γύρω στους 1000 που ζουν ακόμα στη χώρα. Σύμφωνα ένα ρεπορταζ του cnn, είναι σαν ένα μικροσκοπικό λιοντάρι.
Πως μπορεί κανείς να βοηθήσει:
Το πιο διάσημο τοπόσημο του Bohol πάντως είναι χωρίς αμφιβολία οι σοκολατένιοι λόφοι ( chocholate hills ). Επρόκειτο για ομοιόμορφους κυκλικούς λοφίσκους που ονομάζονται έτσι λόγω του χρωματισμού κάπου μεταξύ του χλωερού πράσινου και του καφέ της φρέσκιας λάσπης. Αποφύγαμε το «επίσημο» σημείο θέασης το οποίο υποπτευόμασταν ότι θα είναι γεμάτο με τουρίστες και αντ αυτού πήγαμε σε άλλο, λιγότερο φορτικό όπου και είχαμε έναν από τους εν λόγω λόφους για την πάρτυ μας. Ένας Φιλιππινέζος που καθόταν κοντά στο μονοπάτι που οδηγούσε εκεί μας έδωσε από ένα κλαρί μπαμπού για να μην γλιστρήσουμε στο βροχερό έδαφος και σαν ένδειξη ευγνωμοσύνης αγοράσαμε τσιπς από μπανάνα που πουλούσε μία κυρία δίπλα του, μάλλον γυναίκα ή αδερφή του. Το τοπίο σε θαμπώνει με την απεραντοσύνη του και όπως πολλά από τα αξιοθέατα στη χώρα, είναι πολύ πιο εντυπωσιακό στην πραγματικότητα από όσο υπονοούν οι φωτογραφίες που μπορεί κανείς να χαζέψει στο διαδύκτιο.
Μία αναπάντεχη έκπληξη για εμάς ήταν όταν επισκεφτήκαμε τον καταρράκτη Pangasfalls προκειμένου απλά να σκοτώσουμε κάποια ώρα πριν την επίσκεψη μας στους chocholate hills. Εκεί συναντήσαμε μία παρέα Φιλιππινέζων που γιόρταζαν τα γενέθλια κάποιου διοργανώνοντας καραόκε πάρτυ εκεί δίπλα. Γενικά αυτό που πρόσεξα σε πολλές περιστάσεις είναι ότι οι Φιλιππινέζοι διασκεδάζουν όπως εγώ με τους συνομήλικους μου κάποτε στο λύκειο, καταφεύγοντας σε πολύ χειροποίητες και αυτοσχέδιες λύσεις, με μουσική και λίγο φαγητό ή ποτό από το σπίτι σε κάποιο δημόσιο χώρο χαλάρωσης.
Πριν αναχωρήσουμε από την χώρα, προσγειωνόμαστε για μία ακόμα διανυκτέρευση στη Μανίλα στο ξενοδοχείο Okada κοντά στο αεροδρόμιο, ένα μεγαθήριο κυριολεκτικά γεμάτο καταστήματα και εστιατόρια. Στην μικρή διαδρομή από το terminal προς στο ξενοδοχείο με ξάφνιασαν οι τόνοι τσιμέντου που αντίκρισα, τα τόσα πολλά ογκώδη ξενοδοχεία και τεράστια οικοδομικά projects, κάποια ξεχασμένα άλλα περισσότερο γυαλιστερά και ανερχόμενα. Το δικό μας έμοιαζε με μία μικρή πολιτεία με αμέτρητους εργαζόμενους. Οι κλίμακες και τα μεγέθη στην Ασία είναι εντελώς διαφορετικά και ας μην ξεχνάμε ότι οι Φιλιππίνες είναι μία χώρα 120 εκατομμυρίων.
Στο 24ωρό μας στο Okada γινόμαστε μάρτυρες ενός νέου είδους τεμπέλικου τουρισμού όπου κόσμος πηγαίνει σε έναν προορισμό μόνον για να ζήσει την πολυτέλεια και να βγάλει πολλές φωτογραφίες για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το shopping είναι άλλωστε πολύ αγαπητό trend εδώ. Η ιδέα πάντως ότι κάποιος θα ανέβει σε αεροπλάνο για να πάει στις όποιες πολυτελείς εγκαταστάσεις, όπου θα σέρνεται στην πισίνα και θα παίρνει φωτογραφίες με κοκτέιλ μου φαίνεται εξωγήινη και αρκετά ρηχή. Το περίφημο Ντουμπάι έχει χτίσει τουριστική βιομηχανία δισεκατομμυρίων βασισμένο ακριβώς σε τέτοια γούστα αν και δεν χρειάζεται να πάμε μακρυά: όλα αυτά τα all inclusive ξενοδοχεία στην ακτές τις Μεσογείου στην Τουρκία στην Ισπανία και στην Ελλάδα υπάρχουν για ανθρώπους με συχνά μηδενικό ενδιαφέρον για την ιστορία, τον λαό και τις συνήθειες ενός τόπου. Απλά αρέσκονται να παραθερίζουν σε μία πολυτελή γυάλα εφόσον ο καιρός είναι καλός.
Γαστρονομία– Παρά την συχνά υπέροχη παρουσίαση και τα εξεζητημένα υλικά, η φιλιππινέζικη ίσως η πιο αδύναμη κουζίνα της νοτιοανατολικής Ασίας. Μεγάλη φαινομενικά εδώ και η αγάπη για το δυτικοπρεπές junk food με πάμπολλα καταστήματα χάμπουργκερ στα εμπορικά κέντρα όπως και για βάφλες και παγωτά αλλά και το δικό τους bubble tea. Η νοτιοανατολική Ασία προσφέρει ένα άκρως ενδιαφέρον μαγειρικό σύμπαν, εντελώς διαφορετικό από οτιδήποτε άλλο μα οι Φιλιππίνες μοιάζουν να είναι μάλλον ο πιο αδύναμος της κρίκος.
Oι άνθρωποι
Σε πολλές στιγμές ένιωσα ότι τους Φιλλιπινέζους με το σεις και με το σας τους, τους άψογους τρόπους παρά τις άπειρες δυσκολίες που οι περισσότεροι μοιάζουν να αντιμετωπίζουν, δεν τους αξίζαμε όλοι οι ξεπλυμένοι αμερικανοί, γερμανοί, γάλλοι και έλληνες backpackers που περιπλανιόμασταν στην πανέμορφη χώρα τους.
Ήθελα να ψάξω που βασίζεται όλη αυτή η καλοσύνη, αν υπάρχει κάποια έμφυτη ντροπαλότητα που κάνει τους ανθρώπους πιο μειλίχιους και λιγότερο επιθετικούς, κάτι που είχα συναντήσει και σε άλλες χώρες της άπω ανατολής όπως το Βιετνάμ ή η Ιαπωνία. Τα άρθρα που βρήκα online αναφέρονται σε κώδικες συμπεριφοράς όπου δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στον σεβασμό στους μεγαλύτερους και απουσιάζει όλο αυτό το μάτσο που συναντά κανείς ειδικά στη Νότια Ευρώπη, Νότια Αμερική ή στις αραβικές χώρες. Το να «την πεις» σε κάποιον, να πουλήσεις τσαμπουκά για να δείξεις ποιος είσαι, να δημιουργείς φασαρία εδώ θεωρείται ντροπή ( Hiya ). Η συγκεκριμένη κουλτούρα μοιάζει να προσδοκά από τους ανθρώπους που την μοιράζονται ηρεμία και αρμονία, όχι και μικρό επίτευμα σε μία τόσο σκληρή καθημερινότητα.
Παρότι τα αξιοθέατα της, εθνικοί δρυμοί, φαράγγια και καταρράκτες μπορούν να λειτουργήσουν και αποσυνδεμένα από τον ανθρώπινο περίγυρο, οι ντόπιοι δίνουν επιπλέον πνοή με την παρουσία τους στα πάντα: από τον άνθρωπο που καλοσυνάτα μας έδωσε κλαριά μπαμπού για να ανεβούμε τους chocholate hills μέχρι τα άπειρα μικρά παιδία με όλη αυτή σκανταλιάρικη ενέργεια που φέρνουν, δεν υπήρχε κανείς που να μας άφησε αρνητικές εντυπώσεις . Ειδικά όλα αυτά τα αγόρια προσχολικής ηλικίας με τους φίλους τους με κάνανε να ανακαλέσω εμένα τον ίδιο παιδί και να μου θυμίσουν την ξεχασμένη αίσθηση του τότε, όταν που έβγαινα για μπάσκετ ή για βόλτες με τα ποδήλατα με τους δικούς μου κολλητούς στο δημοτικό και αρχές γυμνασίου.
Πολιτική: Οι Φιλιππίνες αποτελούν μία προβληματική μεν δημοκρατία δε. O παρών πρωθυπουργός είναι παραδόξως ο Μάρκος Τζούνιορ, γιος του παλιού δικτάτορα Μάρκος ενώ ένας άλλος πολύ δημοφιλής πρώην πρωθυπουργός ο Ροντρίγκο Ντουτέρτε βρίσκεται κεκλεισμένος σε ένα κελί στη Χάγη περιμένοντας δίκη για εγκλήματα κατά τις ανθρωπότητας (στη δική του περίπτωση κατηγορείται ότι έδωσε το πράσινο φως σε διεφθαρμένους αστυνομικούς και παραστρατιωτικούς να σκοτώνουν αθρόα χρήστες ναρκωτικών ή απλά παιδιά του δρόμου με σκοπό λαϊκιστική καμπάνια «κατά των ναρκωτικών») . Προς τιμήν τους πάντως , οι Φιλιππίνες τον συνέλαβαν και τον παρέδωσαν παρότι παρέμενε εξαιρετικά δημοφιλής ενώ στη δική μας χώρα οι πολιτικοί δεν παίζει ούτε το εσωτερικό δικαστηρίου να δουν ότι και απαράδεκτο να κάνουν.
Νεποτισμός, διαφθορά και οικονομική μιζέρια κρατάνε αυτό το όμορφο έθνος πίσω. Η ανέχεια στερεί κάθε ορίζοντα σε τμήμα του πληθυσμού. Το λεγόμενο αμερικάνικο όνειρο, ότι με σκληρή δουλειά δηλαδή » you can be whatever you want to be!» και άλλα τέτοια, πήγαινε σε μια από τις φτωχογειτονιές της Μανίλα ή του Cebu και δοκίμασε να το πεις σε ένα παιδί εδώ χωρίς πόρους, χωρίς εκπαίδευση, χωρίς στήριξη, χωρίς δουλειές, χωρίς στον ήλιο μοίρα. Το παιδί αυτό θα σε κοιτάξει σαν εξωγήινος ή θα σε φτύσει κατάμουτρα και καλά θα σου κάνει.
Διαβάζοντας τα όσα έγραψα ως εδώ, νομίζω ότι ίσως να έδωσα την εσφαλμένη εντύπωση ότι οι διακοπές αυτές δεν μου άρεσαν . Το ακριβώς αντίθετο ισχύει. Η χώρα αυτή είναι ένα πραγματικό κόσμημα, από τις τρεις τέσσερεις πιο όμορφες που είχα την τύχη ποτέ να πάω. Η φύση, τα ενδημικά ζώα και φυτά της και ο αυτός λαός με τη δυσεύρετη αβρότητα του θα προκαλέσει το δέος κάθε επισκέπτη ανεξαιρέτως. Αυτό που μου προξένησε άγχος είναι το πως θα προστατευτούν όλα αυτά από τουριστικές στρεβλώσεις και ‘ανάπτυξη’ ειδικά εις βάρος του τοπικού περιβάλλοντος.
Ίσως εν τέλη να μην υπάρχει μεγαλύτερο κομπλιμέντο που θα μπορούσα να κάνω για ένα προορισμό από το να εκφράσω την γνήσια αγωνία μου αν στο μέλλον θα παραμείνει τόσο σπουδαίος όσο όντως είναι.
Πάρε το διαβατήριο σου και πάμε ! 